रायगडच्या अंगणवाडीतील तक्रारीची केंद्राने घेतली दखल; महाराष्ट्र शासनाला सखोल चौकशीचे निर्देश
| अलिबाग | विशेष प्रतिनिधी |
राष्ट्रीय पोषण माह सुरू असतानाच रायगड जिल्ह्यातील अंगणवाडी केंद्रांमधील पोषण आहाराच्या गुणवत्तेबाबत गंभीर आरोप समोर आले आहेत. कर्जत तालुक्यातील वरची भागूची वाडी येथील अंगणवाडीमध्ये बालके, गर्भवती व स्तनदा मातांना देण्यात येणाऱ्या पोषण आहारात किड लागलेली डाळ, उंदरांच्या विष्ठेने दूषित झाल्याचा आरोप असलेली साखर तसेच सडलेली फळे आढळल्याची तक्रार करण्यात आली आहे. या तक्रारीची केंद्रीय महिला व बालविकास मंत्रालयाने दखल घेत महाराष्ट्र शासनाला सखोल चौकशीचे निर्देश दिले आहेत.
अलिबाग येथील सामाजिक कार्यकर्ते संजय गंगाराम सावंत यांनी केंद्रीय महिला व बालविकास मंत्रालयाकडे यासंदर्भात तक्रार केली होती. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, रायगड जिल्ह्यातील अंगणवाडी केंद्रांमध्ये पोषण आहाराच्या पुरवठ्याबाबत गंभीर अनियमितता होत असल्याचा आरोप करण्यात आला आहे.
वरची भागूची वाडी प्रकरण चर्चेत
कर्जत तालुक्यातील वरची भागूची वाडी येथील अंगणवाडी केंद्रात पुरविण्यात आलेल्या धान्याची गुणवत्ता संशयास्पद असल्याचा दावा तक्रारीत करण्यात आला आहे. डाळीत किडे आढळणे, साखरेमध्ये उंदरांच्या विष्ठेचे अंश असल्याचा आरोप तसेच सडलेली फळे पुरविण्यात आल्याचे तक्रारीत नमूद करण्यात आले आहे. बालके तसेच गर्भवती आणि स्तनदा मातांना दिला जाणारा पोषण आहार हा आरोग्याच्या दृष्टीने अत्यंत संवेदनशील विषय असल्याने या प्रकाराची निष्पक्ष चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
कागदोपत्री वाटपाचा आरोप
काही पात्र लाभार्थ्यांना ओळखपत्र किंवा अन्य कारणे पुढे करून पोषण आहारापासून वंचित ठेवण्यात आले; मात्र कागदोपत्री त्यांच्या नावावर आहाराचे वाटप दाखवण्यात आल्याचा आरोपही तक्रारीत करण्यात आला आहे. या आरोपांचीही स्वतंत्र चौकशी करण्याची मागणी करण्यात आली आहे.
तक्रार करणाऱ्या मदतनीस महिलेवर दबाव?
या प्रकरणात अंगणवाडी मदतनीस उर्मिला पारधी यांनी दूषित अन्नाचे फोटो आणि इतर पुराव्यांसह संबंधित अधिकाऱ्यांकडे तक्रार केल्याचा दावा करण्यात आला आहे. मात्र, तक्रार केल्यानंतर त्यांना वरिष्ठांकडून धमकी, शिवीगाळ आणि मानसिक त्रास सहन करावा लागल्याचा आरोप तक्रारीत करण्यात आला आहे. या दबावामुळे त्यांना राजीनामा द्यावा लागल्याचेही नमूद करण्यात आले आहे. या आरोपांची स्वतंत्रपणे चौकशी होणे आवश्यक असून, संबंधितांकडून अधिकृत स्पष्टीकरण मिळाल्यानंतरच आरोपांची सत्यता स्पष्ट होणार आहे.
केंद्राकडून राज्याला चौकशीचे निर्देश
संजय सावंत यांनी 9 सप्टेंबर 2026 रोजी पोर्टलवर तक्रार दाखल केली होती. त्यानंतर केंद्रीय महिला व बालविकास मंत्रालयाच्या अवर सचिव नूतन कुमारी यांनी 21 सप्टेंबर 2026 रोजी महाराष्ट्र शासनाच्या महिला व बालविकास विभागाच्या सचिवांना पत्र पाठवून तक्रारीची दखल घेतल्याचे नमूद करण्यात आले आहे. सक्षम अंगणवाडी आणि पोषण 2.0 ही केंद्र पुरस्कृत योजना असल्याने तिच्या अंमलबजावणीची जबाबदारी राज्य शासनावर असल्याचे पत्रात नमूद करण्यात आले असून, तक्रारीची सखोल चौकशी करून नियमांनुसार आवश्यक कारवाई करण्याचे निर्देश देण्यात आल्याचे सांगण्यात आले आहे. तसेच करण्यात आलेल्या कारवाईचा अहवाल तक्रारदारासह केंद्र सरकारला सादर करण्याचे निर्देश असल्याचे तक्रारदाराकडून सांगण्यात आले आहे.
सर्व अंगणवाड्यांची तपासणी करण्याची मागणी
या प्रकरणाच्या पार्श्वभूमीवर रायगड जिल्ह्यातील सर्व अंगणवाडी केंद्रांमध्ये पोषण आहाराच्या पुरवठा साखळीची स्वतंत्र तपासणी करावी, निकृष्ट दर्जाचा आहार पुरवठा करणाऱ्यांची चौकशी करावी आणि दोष आढळल्यास नियमानुसार कारवाई करावी, अशी मागणी करण्यात आली आहे. तसेच ग्रामीण आणि दुर्गम भागातील अंगणवाड्यांमध्ये नियमित तसेच अचानक तपासणी करावी, अशीही मागणी करण्यात आली आहे. उर्मिला पारधी यांच्या राजीनाम्याची चौकशी करून त्यांना संरक्षण व न्याय मिळावा, अशी मागणीही तक्रारदारांनी केली आहे.
आता चौकशीच्या अहवालाकडे लक्ष
केंद्राच्या निर्देशानंतर राज्य शासन आणि संबंधित जिल्हास्तरीय यंत्रणा या प्रकरणात नेमकी कोणती कारवाई करते, तसेच तक्रारीतील आरोप चौकशीत कितपत सिद्ध होतात, याकडे रायगडचे लक्ष लागले आहे.