15 डिसेंबरची ‘डेडलाईन’ हुकली

मशागतीची कामे पूर्ण, रब्बी पिकासाठी शेतकर्‍याला कालव्याच्या पाण्याची प्रतीक्षा

| माणगाव | प्रतिनिधी |

काळ प्रकल्पांतर्ग डोलवहाळ बंधार्‍याचे पाणी डाव्या कालव्यातून माणगाव तालुक्यातील शेतीला दरवर्षी 15 डिसेंबरदरम्यान सोडले जाते. तसे पाटबंधारे विभागाने जाहीर प्रकटन केले होते. मात्र, 15 डिसेंबर उजाडला तरी कालव्याला पाणी आले नाही. याबाबत शेतकर्‍यात संभ्रम निर्माण झाला आहे. याबाबत माणगाव पाटबंधारे उपविभागाचे अधिकारी श्रीकांत महामुनी यांच्याकडे संपर्क साधला असता त्यांनी सांगितले की, कालवा सफाईसाठी मशीनरी उशिरा आली असून, कालवा सफाईचे काम जलद गतीने सुरु आहे. 22 डिसेंबरला कालव्याला पाणी सोडण्यात येणार असल्याचे त्यांनी कृषीवलशी बोलताना सांगितले.

दरवर्षी प्रमाणे यंदाचेवर्षीही अतिवृष्टीमुळे रायगड जिल्ह्यात या कालव्याला मोठ्या प्रमाणात माती, दगड, गाळ त्याचबरोबर शेवाळ व झाडे, झुडपे वाढली असून, या कालव्याच्या सफाईची कामे पाटबंधारे विभागाने आठ दिवसांपूर्वी उशिरा सुरु केली असून, 15 डिसेंबरची डेडलाईन हुकली आहे. त्यामुळे रब्बी हंगामातील पीक घेणारे शेतकरी चिंतेत आहेत. दरवर्षीप्रमाणे यंदाच्या वर्षीही शेतकर्‍यांनी रब्बी हंगामातील भातपीक घेण्यासाठी मशागतीची कामे पूर्ण केली असून, पाण्याच्या प्रतीक्षेत आहे.

यावर्षी कालवा सफाईच्या कामासाठी चार पोकलन मशीन काम करीत असून, माणगाव तालुक्यातील धरणाचीवाडीपासून हे कालवा सफाईची कामे हाती घेतली आहेत. ही कामे युद्धपातळीवर सुरु आहेत. ती लवकरच पूर्ण करून 22 डिसेंबरपर्यंत कालव्याला पाणी सोडण्याचे नियोजन पाटबंधारे खात्याचे आहे.

सन 2018 मध्ये चार हजार नवशे त्रेपन हेक्टर सिंचनापैकी भातशेती, फळबागा व कलिंगडे, भाजीपाला यासाठी 1248 हेक्टर सिंचन झाले होते. यंदा माणगाव शाखेवर 79.32 हेक्टर जमिनीवर तर मोर्बा शाखा 61.23 हेक्टर जमिनीवर सिंचन होणार आहे. गोरेगाव शाखा कालवा गेल्या वर्षी लिकेजमुळे बंद होता. यंदा लोकांची मागणी व पाटबंधारे विभागाने पाणी सोडण्याचे नियोजन केले असून, उसरघरपर्यंत 5 कि.मी अंतरापर्यंत पाणी सोडण्यात येणार आहे. धरणाचीवाडी ते माणगाव हे 30 कि.मी अंतर आहे. रोहा तालुक्यातील कुंडलिका नदीवर काळ प्रकल्पांतर्गत डोलवहाळ येथे बंधारा बांधण्यात आला आहे.

एकोणीशे चौर्‍याहत्तरमध्ये प्रकल्पाचे काम पूर्ण झाले. एकोणीशे शहाहत्तरपासून प्रत्यक्ष सिंचन सुरु झाले. त्यानुसार बंधार्‍यातील पाण्याची विभागणी करण्यात आली. औद्योगिक वापरासाठी सत्तेचाळीस दशलक्ष घनमीटर, पिण्यासाठी 7.65, सिंचनासाठी 156.42 दशलक्ष घनमीटर इतकी तरतूद करण्यात आली आहे. भिरा येथील टाटा जलविधुत केंद्रातून वीजनिर्मितीनंतर वर्षाकाठी उपलब्ध होणार्‍या 664.694 दशलक्ष घनमीटर पाण्यापैकी एकशे तीन दशलक्ष घनमीटर पाण्याचा सिंचनासाठी वापर होतो. बंधार्‍यावर डावा आणि उजवा कालवा आहे. माणगाव तालुक्यातील शेतीला डाव्या कालव्यातील पाणी सोडण्यात येते. उजव्या कालव्यातून रोहे तालुक्यातील शेतीला पाणी सोडण्यात येते. दोन्ही तालुक्यांतील सुमारे सात हजार नऊशे छत्तीस हेक्टर जमिन ओलिताखाली येते. हे पाणी दरवर्षी पंधरा डिसेंबर ते पंधरा एप्रिल या कालावधीत सोडण्यात येते. चार हजार नवशे त्रेपन हेक्टर सिंचनापैकी गेल्यावर्षी भातशेती, फळबागा व कलिंगडे, भाजीपाला यासाठी 1248 हेक्टर सिंचन झाले होते.

यावर्षी कालव्याला पाणी आठ दिवस उशिरा सुटत असल्याने पेरणी, लावणी, कापणी, झोडणी या उशिराच होणार आहेत. त्यामुळे खरीप हंगामाच्या मशागतीसाठी शेतकर्‍यांना पुरेसा वेळ मिळणार नाही. त्यामुळे शासनाने याची काळजी घेऊन ठरलेल्या मुदतीत कालव्याचे पाणी सोडावे.

भालचंद्र शांताराम खाडे
शेतकरी, होडगाव