महासत्तांना 72 तासांचा हाय अलर्ट

जीवनावश्यक वस्तूंचा साठा करण्याचा सल्ला

| नवी दिल्ली | वृत्तसंस्था |

जगभरातील महासत्ता आपल्या नागरिकांना आपत्कालीन परिस्थितीसाठी तयार राहण्याचा सल्ला देत आहेत. त्यांनी ब्रिटन, फ्रान्स, जर्मनी, जपान आणि युरपीय महासंघासह अनेक देशांनी आपल्या नागरिकांना किमान 72 तास पुरेल इतका अन्न, पिण्याचे पाणी, औषधे आणि जीवनावश्यक वस्तूंचा साठा करून ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यामुळे ज्या देशात अत्याधुनिक शस्त्रसाठा, शक्तीशाली सैन्य आणि प्रगत तंत्रज्ञान आहे त्या देशांना आपल्या नागरिकांना संकटांना तयार राहण्याचा सल्ला का देत आहेत? काहीतरी मोठं घडणार आहे का? जग पुन्हा एकदा महायुद्धाच्या दिशेने जात आहे का? की एका मोठ्या सायबर हल्ल्याची, नैसर्गिक आपत्तीची किंवा जागतिक पुरवठा साखळी कोलमडण्याची भिती जगाला सतावत आहे का? आणि असे असेल तर त्याचा भारतावर काय परिणाम होणार, असे अनेक प्रश्न उपस्थित होत आहे.

जगात सध्या वेगळ्याच घडामोडी पाहायला मिळत असून, युरोपपासून आशियापर्यंत तब्बल 17 देशांनी आपल्या नागरिकांना सद्यस्थितीत घरात किमान तीन दिवस पुरेल इतका अन्नधान्य आणि जीवनावश्यक वस्तूंचा साठा ठेवण्याचे आवाहन अनेक सरकारांनी केले आहे. काही देशांनी तर सात ते दहा दिवसांचा साठा ठेवण्याचा सल्ला दिला आहे. त्यामुळे जग एखाद्या मोठ्या संकटाच्या तयारीत आहे का, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे. ब्रिटनने नागरिकांना किमान तीन दिवस पुरेल इतका अन्न आणि पाण्याचा साठा ठेवण्यास सांगितले आहे. जपाननेही तीन दिवसांचा साठा ठेवण्याचा सल्ला दिला असून, शक्य असल्यास तो एका आठवड्यापर्यंत वाढवण्याचे आवाहन केले आहे. बेल्जियम, फ्रान्स, नेदरलँड्स आणि फिनलंड या देशांनी किमान 72 तासांची तयारी ठेवण्यास सांगितले आहे. तर, स्वीडन आणि नॉर्वेने नागरिकांना सात दिवस स्वतःच्या गरजा भागवता येतील, अशी व्यवस्था करण्याचा सल्ला दिला आहे. तैवानमध्येही नागरिकांना एका आठवड्याच्या गरजेपुरत्या वस्तू घरात ठेवण्याचे आवाहन करण्यात आले आहे. मात्र, या सूचनांचा अर्थ जगात युद्ध सुरू होणार आहे किंवा एखादी मोठी आपत्ती येणार आहे, असा होत नाही. सरकारांनी कोणत्याही युद्धाची अधिकृत घोषणा केलेली नाही. परंतु, भविष्यात अचानक संकट निर्माण झाल्यास मदत पोहोचण्यास वेळ लागू शकतो, याची जाणीव सरकारांना झाली आहे. त्यामुळे सुरवातीचे किमान 72 तास नागरिकांनी स्वतःची आणि कुटुंबियांची काळजी घेता यावी हा या सल्ल्यामागची उद्देश असल्याचे बोलले जात आहे.

दरम्यान, वीजपुरवठा अनेक दिवस खंडित झाला तर एटीएम बंद पडू शकतात. ऑनलाईन पेमेंट सेवा ठप्प होऊ शकतात. मोबाईल नेटवर्क बंद पडू शकते. पाणीपुरवठा विस्कळीत होऊ शकतो. वाहतूक आणि पुरवठा व्यवस्था कोलमडल्यास सुपरमार्केटमधील वस्तूही मिळणे अवघड होऊ शकते. अशावेळी नागरिकांना मोठ्या अडचणींचा सामना करावा लागू शकतो. युक्रेनमधील युद्ध, कोरोना आणि जगभरात वाढणाऱ्या नैसर्गिक आपत्तींचा अनुभव लक्षात घेऊन अनेक देशांनी ही खबरदारी घेतली आहे.

भारतावरही संकट?
भारतीय प्रशासनाने किंवा सरकारने नागरिकांना असा 72 तासांचा विशेष साठा करण्याबाबत कोणताही मोठा आदेश दिलेला नाही. जर जागतिक स्तरावर पुरवठा साखळी विस्कळीत झाली, कच्च्या तेलाच्या किमती वाढल्या किंवा सायबर हल्ल्यांमुळे जागतिक बाजारपेठेत अस्थिरता आली, तर भारतात आयात-निर्यात प्रभावित होऊन महागाई किंवा ऊर्जा संकटाचा सामना करावा लागू शकतो. तसेच, भारताच्या डिजिटल पायाभूत सुविधांवरही सायबर हल्ल्यांचे धोके कायम असतात, यामुळे बँकिंग आणि इंटरनेट सेवांवर परिणाम होऊ शकतो.

नागरिकांना सतर्क राहण्याचे आवाहन
पिण्याचे पाणी, खाद्यपदार्थ, आवश्यक औषधे, टॉर्च, अतिरिक्त बॅटरी, पॉवर बँक, रेडिओ आणि काही रोख रक्कम घरात ठेवण्याचा सल्ला देण्यात आला आहे. या वस्तू एकाच वेळी खरेदी करण्याऐवजी हळूहळू साठवून ठेवाव्यात. घाबरून जाऊन मोठ्या प्रमाणात खरेदी करण्याची गरज नाही. हा इशारा घाबरवण्यासाठी नसून नागरिकांना सतर्क करण्यासाठी आहे. संकट कधी आणि कोणत्या स्वरूपात येईल, हे सांगता येत नाही. मात्र, अशा वेळी किमान काही दिवस स्वतःच्या गरजा भागवता येतील, एवढी तयारी असणे गरजेचे आहे.